
قضیه های متقابل به راس
قضیهٔ زاویههای متقابل به رأس یکی از سادهترین و در عین حال مهمترین قضیههای هندسه است. وقتی دو خط راست همدیگر را قطع میکنند، در محل تقاطع چهار زاویه بهوجود میآید. به زاویههایی که روبهروی هم قرار دارند و رأس مشترک دارند، «زاویههای متقابل به رأس» میگویند. این زاویهها نه ضلع مشترک دارند و نه کنار هم هستند، بلکه دقیقاً مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند. قضیه میگوید که اندازهٔ زاویههای متقابل به رأس با هم برابر است. دلیل این برابری این است که هر زاویه با زاویهٔ مجاورش مکمل است و مجموع آنها ۱۸۰ درجه میشود. وقتی از این رابطهها استفاده میکنیم، میبینیم که اگر دو زاویه مکمل یک زاویهٔ مشترک باشند، با هم برابر خواهند بود. این نتیجهگیری کاملاً منطقی و بدون نیاز به حفظ کردن است. این قضیه پایهٔ حل بسیاری از مسائل هندسه است. به کمک آن میتوان اندازهٔ زاویههای مجهول را خیلی سریع پیدا کرد.

ریشه و کاربرد آن
قضیهٔ زاویههای متقابل به رأس از دوران باستان شناخته شده بوده و به طور رسمی در کتاب «اصول» اقلیدس مطرح شده است. اقلیدس این قضیه را بهعنوان یکی از نتایج بدیهی برخورد دو خط معرفی میکند. در واقع این قضیه آنقدر ساده و طبیعی است که انسانها احتمالاً قبل از نوشتن هندسه هم به آن توجه کرده بودند. جالبه بدانید که بسیاری از معماران قدیم، بدون دانستن نام قضیه، از آن در طراحی بناها استفاده میکردند. این قضیه در زندگی روزمره هم دیده میشود، مثلاً در تقاطع خیابانها یا برخورد تیرها و ستونها . دانستن این قضیه مقدمهای برای درک قضیههای مهمتر مثل زاویههای داخلی و خارجی است. اگر این قضیه خوب فهمیده شود، هندسه بسیار سادهتر به نظر میرسد. به همین دلیل معمولاً از اولین قضیههایی است که در هندسه آموزش داده میشود.
